Μεγάλος πονοκέφαλος οι αναχρηματοδοτήσεις

«Κλειδί» για δανεισμό κράτους - τραπεζών το πρόγραμμα Σταθερότητας

Του Γιαννη Παπαδογιαννη

Εντείνεται η ανησυχία για τον κίνδυνο μετάδοσης των «ασθενειών» που προκαλεί η δεινή δημοσιονομική κατάσταση του Ελληνικού Δημοσίου και η κρίση αξιοπιστίας στον τραπεζικό κλάδο, εξέλιξη που θα έθετε τη χώρα σε κατάσταση διπλής πίεσης.

Οι διοικήσεις των εγχώριων τραπεζών πρέπει να αντιμετωπίσουν τη μεγαλύτερη πρόκληση από την απελευθέρωση του τραπεζικού συστήματος, τον κίνδυνο ρευστότητας. Η ανησυχία για τις ελληνικές τράπεζες εστιάζεται στον κίνδυνο αναχρηματοδότησης, δηλαδή την αδυναμία ενός πιστωτικού ιδρύματος να βρει επαρκείς πόρους για να χρηματοδοτήσει τις υποχρεώσεις του. Το φάσμα της επιστροφής των περίπου 40 δισ. ευρώ που έχουν αντλήσει από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), εκ των οποίων τα 25 δισ. θα πρέπει να επιστραφούν στο τέλος Ιουνίου, δημιουργεί ανησυχίες. Αν το Δημόσιο δεν πείσει τις αγορές και δεν αντλήσει τα απαιτούμενα κεφάλαια, πώς θα δανειστούν οι τράπεζες;

Επιτελικά στελέχη τραπεζών υπογραμμίζουν ότι η ρευστότητα για τους επόμενους μήνες είναι εξασφαλισμένη. Οι ανάγκες αναχρηματοδότησης είναι πολύ μικρές, ενώ υπενθυμίζουν ότι η ΕΚΤ έχει τερματίσει μόνον τις χρηματοδοτήσεις ετήσιας διάρκειας, που είχαν χορηγηθεί στο πλαίσιο της έκτακτης βοήθειας προς τις ευρωπαϊκές τράπεζες. Οι τράπεζες έχουν ανά πάσα στιγμή τη δυνατότητα να αντλήσουν χρηματοδότηση μικρής διάρκειας από την ΕΚΤ, ξεπερνώντας με άνεση τυχόν έκτακτες δυσκολίες. Αν το Πρόγραμμα Σταθερότητας εφαρμοστεί, μέχρι το τέλος Ιουνίου οι μεγάλες αβεβαιότητες θα εκλείψουν, οι πιέσεις θα εκτονωθούν και οι τράπεζες με άνεση θα αντλήσουν τα αναγκαία κεφάλαια για την αποπληρωμή της ΕΚΤ. Υπογραμμίζεται ότι η ανησυχία για τις τράπεζες έχει κατά βάση μία μόνο πηγή: την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας. Οι αγορές δεν αμφιβάλλουν για την ποιότητα και την κατάσταση των τραπεζών, αλλά για την ικανότητα του Δημοσίου να συμμαζέψει τα του οίκου του.

Πάντως το θέμα της ρευστότητας θα απασχολήσει έντονα τους επόμενους μήνες. Η Fitch, σε ανάλυσή της για τις ελληνικές τράπεζες την προηγούμενη εβδομάδα, υπογραμμίζει τη μεγάλη πρόκληση για την αναχρηματοδότηση των κεφαλαίων που άντλησαν από την ΕΚΤ.

Η δεύτερη εστία πίεσης για τη ρευστότητα των τραπεζών είναι... εγχώρια. Η ανεύθυνη προσέγγιση κρίσιμων θεμάτων όπως η φορολόγηση των καταθέσεων ή η αξιοποίησή τους ως στοιχείο «πόθεν έσχες» προκάλεσε εκροή καταθέσεων. Η κυβέρνηση διέψευσε αυτές τις... ιδέες, ωστόσο η ζημιά έγινε καθώς η αβεβαιότητα γρήγορα μεταδόθηκε και πολλοί για προληπτικούς λόγους μετέφεραν καταθέσεις σε εναλλακτικές επιλογές. Στελέχη τραπεζών σημειώνουν ότι οι εκροές που πραγματοποιήθηκαν είναι περιορισμένης κλίμακας και χωρίς σοβαρές επιπτώσεις στις τράπεζες, ωστόσο υπογραμμίζουν την ανάγκη αυξημένης προσοχής και αυτοσυγκράτησης. Η συγκυρία δεν συγχωρεί επιπολαιότητες. Προβληματισμό και απογοήτευση στις τράπεζες προκαλεί η στάση του υπουργείου Οικονομίας για τη ρύθμιση των υποχρεώσεων επιχειρήσεων - νοικοκυριών. Οι τραπεζίτες αδυνατούν να αντιληφθούν την πολεμική στάση της κ. Κατσέλη και την επιμονή της στην ψήφιση ενός νόμου, η εφαρμογή του οποίου, σύμφωνα με την ΕΚΤ και την Τράπεζα της Ελλάδος, θα οδηγήσει σε μείωση της ρευστότητας στην αγορά, στην κεφαλαιακή επιβάρυνση των τραπεζών, δημιουργώντας ζήτημα συστημικού κινδύνου. Σε μια εύθραυστη περίοδο που απαιτεί συντονισμένη δράση όλων των δυνάμεων της χώρας για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, η κυβέρνηση... κυνηγά τις τράπεζες, δημιουργεί θέμα συστημικού κινδύνου για το τραπεζικό σύστημα από το πουθενά και αγνοεί την ΕΚΤ σε μια περίοδο που χρειάζεται απελπισμένα συμμαχίες και στήριξη.

Παρ' όλα αυτά, στελέχη τραπεζών εμφανίζονται αισιόδοξα για την έξοδο από την κρίση. Πιστεύουν ότι ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου έχει ξεκάθαρη αντίληψη των πραγματικών προβλημάτων που ταλανίζουν τη χώρα και εκτιμούν ότι δεν πρόκειται να περιοριστεί σε απλή διαχείριση του σημερινού, μη βιώσιμου, μοντέλου λειτουργίας της χώρας. Εκφράζουν την αισιοδοξία τους ότι θα προχωρήσει σε γενναίες διαρθρωτικές αλλαγές και ρήξη με ομάδες συμφερόντων, νοοτροπίες και παράσιτα που επιβιώνουν εις βάρος του κοινωνικού συνόλου και κρατούν τη χώρα καθηλωμένη στην παρακμή. Και αν το Δημόσιο δεν μπορέσει να ανακτήσει την αξιοπιστία του και να δανειστεί τα απαιτούμενα κεφάλαια; Ποιες θα είναι οι επιπτώσεις στις τράπεζες; Οι επιτελείς των τραπεζών ξεκαθαρίζουν ότι δεν υπάρχουν επιλογές: δεν έχει νόημα να συζητάμε για τραπεζικό σύστημα σε μια χρεοκοπημένη οικονομία.